Achtergrond

Met de toenemende druk op de bossen in de wereld groeit het besef dat het verantwoord omspringen met en het duurzaam gebruik van deze natuurlijke hulpbron meer dan nodig is. Dit om ook op lange termijn in de behoefte aan hout en houtproducten te kunnen voorzien en de diverse ecologische en sociale functies van het bos voor de huidige en toekomstige generaties zeker te stellen.

Duurzaam bosbeheer is al operationeel in diverse Europese, Noord- en Zuid-Amerikaanse, Afrikaanse en Zuidoost Aziatische landen. De vraag naar duurzaam geproduceerd hout groeit en diverse nationale en internationale certificeringsystemen pretenderen de duurzaamheid van het bosbeheer te garanderen. Omdat deze systemen vaak gebruik maken van verschillende criteria en procedures ten aanzien van de controle op duurzaam bosbeheer (sustainable forest management, SFM) en de handelsketen (chain-of-custody, CoC), is het voor de afnemer ondoenlijk om onderscheid te maken tussen de diverse certificaten. De afnemer is gebaat bij een onafhankelijke, deskundige instantie die de verschillende certificaten voor hem toetst op inhoud en betrouwbaarheid. Keurhout toetst al ruim 12 jaar als onafhankelijke poortwachter certificaten van diverse systemen aan de criteria van haar Protocol voor de Validatie van Duurzaam Bosbeheer (SFM-protocol), dat is opgesteld op basis van door de Nederlandse overheid vastgestelde minimumeisen voor duurzaam bosbeheer. Certificaten die aan die eisen voldoen worden door Keurhout toegelaten tot het Keurhout-systeem voor duurzaam geproduceerd hout (Keurhout-Duurzaam).

De laatste jaren wordt er terecht veel aandacht besteedt aan de illegale houtkap en -handel. Op internationaal en nationaal niveau zijn er verschillende initiatieven om illegale praktijken tegen te gaan en legale handel te bevorderen. Zo wordt er in de publieke opinie actie gevoerd tegen illegaal hout, wordt er gewerkt aan EU-wet- en regelgeving en internationale overeenkomsten op dit gebied (FLEGT). De Vereniging Van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH), heeft als brancheorganisatie,  ondermeer een gedragscode ingevoerd, waarin van de leden geëist wordt uitsluitend aantoonbaar legaal hout te verhandelen en/of te verwerken. In diverse Europese landen vragen overheden naar duurzaam, maar op zijn minst legaal geproduceerd hout. Deze ontwikkelingen leiden tot een concrete behoefte van de sector om aan te tonen dat hout op legale wijze (volgens de relevante wetgeving in het land van herkomst) verkregen, verwerkt en verhandeld is. Anticiperend op deze behoefte is op verzoek van de VVNH een toetsingskader ontwikkeld waarmee de waarde van afgegeven legaliteitsverklaringen kan worden getoetst: het Keurhout Protocol voor de Validatie van Legaal Hout (LET protocol). Certificaten die aan de legaliteitseisen voldoen worden door Keurhout toegelaten tot het Keurhout-systeem voor legaal geproduceerd hout (Keurhout-Legaal).

Het toetsen van certificeringsystemen aan de SYS-toets is een zeer efficiënte manier om te bepalen of certificaten die zijn afgegeven door een bepaald certificeringsysteem, voldoen aan de Keurhout criteria voor legale herkomst (KH-LET) of aan de eisen voor duurzaam bosbeheer (KH-SFM). Indien een systeem door de toetsing heen komt, betekent het namelijk dat in principe alle certificaten die onder dat systeem zijn afgegeven tot respectievelijk het Keurhout-Legaal of het Keurhout-Duurzaam systeem worden toegelaten. Dat kan alleen indien er voldoende zekerheid is dat de afzonderlijke certificaten bij individuele toetsing ook zouden voldoen aan de eisen voor legale herkomst of duurzaam bosbeheer. Het SYS-protocol stelt daarom extra eisen aan het systeem en haar interne controle. Bij de toetsing wordt bovendien een aantal voorbeeld cases bestudeerd, om de werking van het systeem in de praktijk te beoordelen. Voor internationaal opererende systemen zal veelal op nationaal niveau getoetst worden, omdat op dat niveau vaak een standaard gedefinieerd is (in aansluiting op nationale wettelijke kaders en lokale omstandigheden). Indien toetsing op systeem niveau niet haalbaar is, kan validatie altijd op certificaatniveau (LET-toets of SFM-toets) plaatsvinden.

Om de bovengenoemde protocollen optimaal op elkaar af te stemmen, herhaling van elementen te voorkomen en recht te doen aan de praktische gebruikservaring van het College van Deskundigen is aan een herziening van de protocollen gewerkt, waarbij de diverse standaarden verwerkt zijn in één Keurhout-Protocol, dat geldig is vanaf 15 mei 2009.

Voor de afnemer is het van belang dat legaal of duurzaam hout gedurende de gehele verwerkings- en handelsketen (CoC), van bos tot consument, op transparante wijze getraceerd kan worden. Binnen het Keurhout-systeem wordt het hout daarom nauwkeurig gevolgd om de afnemer te garanderen dat hij verantwoord geproduceerd hout koopt met een betrouwbaar certificaat van oorsprong. Dit geldt zowel voor de handelsketen in producerende landen, waarvoor een geldig CoC certificaat afgegeven moet zijn, als voor de Keurhout handelsketen binnen Europa, welke gecontroleerd wordt door onafhankelijke geaccrediteerde certificeringsinstellingen. Beide trajecten van de handelsketen (in het productieland en in de EU) sluiten naadloos op elkaar aan.